Maandelijks archief: december 2017

Authentiek & Opportunistisch

Sinds ik deze zoektocht naar de zin en onzin van de persoonlijke identiteit begon vraag ik me steeds vaker af of wie ik ben wel zo interessant is. Waarom zou ik, om mezelf te kunnen zijn, moeten weten wie ik ben? Want als puntje bij paaltje komt zijn jij, wij en ik allemaal een goot adaptief systeem. We co-evolueren al door met iedereen en passen wat we vinden en wie we zijn continue aan op wat we doen en omgekeerd. Eigenlijk is onze persoonlijke identiteit behoorlijk opportunistisch en weinig authentiek. Maar wat is authentiek? Iets is authentiek als het echt en oorspronkelijk van jezelf is, en dat is onze persoonlijke identiteit in ieder geval niet. Want die wordt vooral bepaald door de tijdsgeest en de ogen van een ander. Wat we wel als oorspronkelijk en van onszelf kunnen beschouwen is ons prewired behavior. Maar dit prewired behavior –  onze persoonlijke neigingen en eigenschappen die we van onze ouders en voorouders hebben meegekregen –  ligt grotendeels opgeslagen in ons onderbewuste. Volgens de laatste inzichten hebben we wel een flink aantal praktische identiteiten. Maar deze praktische identiteiten hangen samen met de rollen die we vervullen. En daar hebben we er niet een van maar een heleboel.

Misschien heeft mezelf zijn helemaal niets te maken met wie ik ben. Is mijn persoonlijke identiteit net als dat ideaalbeeld een verzinsel waarmee ik mezelf en de ander probeer te begrijpen. Maar verzinsels kloppen zelden. Eerlijk gezegd heb ik geen idee wie ik ben. En zegt het verhaal waarmee ik mezelf omschrijf wel iets maar lang niet alles. Natuurlijk heb ik denkbeelden, overtuigingen en intenties maar die zijn echt niet in beton gegoten. En mijn wensen, dromen en verlangens verschillen per dag en kunnen behoorlijk tegenstrijdig zijn. Eerlijk gezegd heb ik mijn handen al vol aan het mens zijn op zich. En is hoe ik wil zijn gewoon een kwestie van kiezen, elke dag weer. Maar als mijn persoonlijke identiteit slechts een verhaal is, waartoe dient hij dan?

Wie weet zijn we net een soort kameleon. En nemen we gewoon de kleur aan van onze omgeving of juist niet. Misschien is wat wij onze identiteit noemen een oeroud onderdeel van ons pre-wired behavior. Neem ik een kleur aan die past, niet omdat het mijn kleur is of dat die kleur iets zegt over wie ik ben maar gewoon omdat het de kans op overleven vergroot. Wie weet is onze flexibele identiteit een prachtig door de natuur gegeven instrument waar we ons – al naar gelang de context – in kunnen verschuilen of juist mee profileren. En ben ik net als elk zoogdier slechts op zoek naar een veilige plek met voldoende eten en een flinke dosis liefde en geborgenheid. En verdwijnt mijn identiteit op een heel veilig plekje als sneeuw voor de zon. Want misschien biedt een identiteit in onzekere tijden een soort houvast maar heeft het met jezelf zijn helemaal niets te maken. Sterker zodra ik mezelf kan zijn, ben ik me van geen identiteit meer bewust.